www.HadiTRPcom

ارایه مدلی به منظور ایجاد یکپارچه سازی سیستم هوشمند در صدور بارنامه حمل و نقل جاده ای

 ( از صدور بارنامه تا مدیریت ناوگان سنگین کشور )

محمد هادی ، مدیر ناوگان شرکت حمل و نقل ایثارگران فعال (پایانه شهرستان مبارکه) ، کارشناس ارشدMBA

E-mail: این نشانی پست الکترونیک دربرابر spambot ها و هرزنامه ها محافظت می شود. برای مشاهده آن شما نیازمند فعال بودن جاواسکریپت هستید

چکیده :

کشور ایران در صنعت حمل و نقل دارای نقاط قابل بهبود زیادی می باشد و چالش­های فراروی این صنعت از دیدگاه­های گوناگونی قابل بحث است. در کشور ما بیشترین میزان حمل کالا بصورت جاده ای انجام می شود . روزانه چند هزار کامیون از نقاط مختلف کشور اقدام به بارگیری ، حمل و تخلیه کالا می­ نمایند، که با توجه به قوانین حمل و نقل جاده ای نباید بدون اخذ بارنامه از شرکت های حمل و نقل در جاده ها تردد نمایند.

در حال حاضر سیستم صدور بارنامه بصورت مکانیزه است و چند سالی است که دیگر بارنامه بصورت دستی صادر نمی شود ولی هنوز ماهیت کار همان روش دستی است که بصورت رایانه ای انجام می شود . سازمان حمل و نقل و پایانه های کشور با دریافت آمار و اطلاعات بارنامه های صادره از شرکت های حمل و نقل جاده ای آمار و اطلاعات سالیانه حمل و نقل جاده ای کشور را اعلام می نماید . اما تا کنون طرح جامعی در خصوص ایجاد یک سیستم یکپارچه هوشمند در جهت صدور بارنامه که بتواند اطلاعات و داده های ثبت شده را با استفاده از فناوری اطلاعات و اینترنت ارائه نماید تدوین و معرفی نشده است. چنین سیستمی می تواند نتایج ارزشمندی را در صنعت حمل و نقل جاده ای در پی داشته باشد. دراین مقاله سعی شده است تا تاثیر فناوری اطلاعات و سیستمهای حمل و نقل هوشمند بر مدیریت ناوگان سنگین کشور مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد و آنگاه ضرورت ایجاد و بکارگیری سیستمهای حمل و نقل هوشمند در کشور با برنامه ریزی دقیق مورد توجه قرار گیرد . سرمایه گذاری دولت در این زمینه به عنوان یک زیر ساخت مدرن حمل و نقل اثر مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی کشور دارد و با در نظر گرفتن نتایج حاصله و راهبردی بودن این رویکرد افزایش سرمایه گذاری دولت در ایجاد این زیر ساخت پیشنهاد می شود .

واژهای کلیدی : صدور بارنامه ، شرکت های حمل ونقل ، حمل ونقل هوشمند ، مدیریت ناوگان سنگین

مقدمه :

صنعت حمل و نقل به عنوان یکی از عناصر اصلی و موتور توسعه اقتصادی کشور تلقی می­گردد . با توجه به اینکه روش های سنتی و معمول حمل و نقل در کشور کارایی و اثر بخشی لازم را ندارد، برای رسیدن به هدف اصلی یعنی توسعه پایدار در بخش حمل ونقل و اقتصاد کشور می توان از سیستمهای حمل ونقل هوشمند (I.T.S) (Intelligent Transportation System)، که یکی از موثرترین راهکارهای موجود برای دستیابی به اهداف مورد نظر می باشد، استفاده کرد .

در عصر حاضر اینترنت عرصه نوینی را برای نشر ، تبادل و ارایه اطلاعات فراروی بشر قرار داد ه است که از بسیاری جهات یک تحول عمیق محسوب می شود . در یک جمله می توان چنین ادعا کرد که امروزه همه راهها به اینترنت ختم خواهد شد .

ظهور فناوری های جدید اطلاعات و ارتباطات در فرآیند حمل و نقل می تواند امکانات و تسهیلات جدیدی را در مقابل دست­اندرکاران این صنعت قرار دهد. استفاده از این گونه فناوری ها تاثیرات عمده ای را بر نحوه ی عملکرد و نگرش همه ی فعالان و ذینفعان در تمامی سطوح فرآیند حمل ونقل جاده ای خواهد داشت .در حمل ونقل جاده ای رانندگان ، شرکت های حمل ونقل ، جایگاه های تامین سوخت، مشتریان ، سازمان حمل ونقل و پایانه های کشور و پلیس راه ها ذینفعان و فعالان اصلی در این صنعت هستند. با استفاده از این طرح پیشنهادی مسئولین حمل و نقل و پایانه های کشور می توانند با ایجاد هماهنگی مطلوب بین بخش­های مذکور از بسیاری از هزینه های اضافی و اتلاف وقت ها پیشگیری نمایند. در حمل ونقل جاده ای با مشکلات و معضلات عدیده ای روبرو هستیم که معضلات ترافیکی ، تصادفات جاده ای، آلودگی هوا، دسترسی محدود به بار یا کالای آماده حمل ، طولانی بودن زمان انتظار اعلام بار در پایانه ها ، دسترسی محدود به کامیون های آماده بارگیری به علت عدم اطلاع و هماهنگی در سیستم حمل و نقل حاضر از این جمله اند

کلیات طرح پیشنهادی:

در شرایط فعلی بیشتر اعلام بارها به شرکت های حمل و نقل جاده ای از منابعی مانند اسکله بنادر، کارخانه های تولیدی و انبار ها از طریق اینترنت و بصورت ایمیل می باشد. لازمه تردد کلیه کامیون های حامل بار در جاده های کشور سندی به نام"بارنامه" می باشد که می توان آن را به عنوان وجه مشترک کامیون های باگیری شده در نظر گرفت. این بارنامه از طرف یک شرکت حمل و نقل جاده ای صادر می گردد . تا بحال به جز استفاده معمول از بارنامه استفاده دیگری به عنوان یک ابزار  از بارنامه و سیستم صدور آن به عمل نیامده است. با توجه به اینکه بارنامه حمل کالا وجه مشترک ناوگان سنگین کشور است، سیستم صدور آن فرصتی را ایجاد می کند که می توان با بهره برداری از آن تحولی در حمل و نقل کشور ایجاد کرد که اصول آن به شرح ذیل پیشنهاد می گردد :

به عنوان یک طرح پیشنهادی در زیر ساخت حمل و نقل کشور ، می توان نصب یک نرم افزار مشترک را که توسط سازمان حمل و نقل و پایانه های کشور تهیه می گردد به کلیه شرکت های حمل و نقل جاده ای ابلاغ نمود. در این برنامه می توان هنگام صدور بارنامه اطلاعات خاصی مانند : نوع کامیون (تریلرکفی ، کمپرسی ، ده چرخ ، اتاق دار و ...) زمان و تاریخ صدور ، وزن، نوع بار ، مبدا بارگیری و مقصد تخلیه را پس از تایید در سیستم بصورت آنلاین به یک مرکز یا سامانه هوشمند در سازمان حمل و نقل و پایانه های کشور ارسال نمود .

این اطلاعات و آمار پس از پردازش در مرکز ، به مانیتورهای بزرگ یا صفحه نمایش که در پایانه حمل و نقل استان ها نصب می گردد ، ارسال می شود تا ضمن اطلاع رسانی مورد استفاده رانندگان ، شرکت های حمل و نقل ، انجمن این شرکت ها و انجمن صنفی رانندگان قرار گیرد . همچنین این اطلاعات و آمار همزمان در مراکز پلیس راه های کشور به نمایش در آمده و مورد استفاده قرار می گیرد .

این سیستم می تواند تغییرات تعداد بارنامه های صادر شده در کل کشور را به صورت دقیق در هر لحظه نشان دهد.

به این ترتیب رانندگان می توانند پس از آشنایی با کاربرد این آمار و اطلاعات، با توجه به تعداد مکانیزم های بارگیری شده، میزان ترافیک در محور ها و مقصد مورد نظر را پیش بینی نمایند و زمان شروع حرکت خود را با توجه به شرایط موجود و زمان انتظار اعلام بار در مقصد (که با اجرای این سیستم قابل پیش بینی خواهد بود) تنظیم نمایند و اتلاف وقت کمتری در پایانه مقصد داشته باشند.

با اجرای این سیستم همچنین مراکز پلیس راه کشور می توانند وضعیت ترافیک محورهای مختلف را به دقت پیش بینی و کنترل نمایند. به عنوان نمونه می توان این طرح را در یکی از پایانه های کشور به طور آزمایشی اجرا نمود، همچنین با ارسال اطلاعات پردازش شده به مرکزی مانند اطلاعات راه ها می توان جهت اطلاع رسانی عمومی و کمک به کاهش ترافیک ها و تنظیم بهینه زمان سفر و انتخاب مسیر مناسب توسط شهروندان از این اطلاعات استفاده نمود.

به عنوان مثال روزانه چند هزار دستگاه کامیون سنگین از نقاط مختلف کشور وارد بندر عباس می شوند تا بارهای صادراتی را جهت صادرات به بندرعباس برسانند. محور بندرعباس به لحاظ بزرگترین بندر تجاری کشور با ترافیک زیاد  ناوگان کشور روبرو است. با اجرای طرح پیشنهادی در هر پایانه حمل کالا آمار کامیون های بارگیری شده به مقصد بندر عباس در کوتاه ترین زمان اطلاع رسانی میشود و یا بهتر بگوییم تعداد کل کامیون های بارگیری شده در کشور به این مقصد که بارنامه های آن صادر شده است در هر زمان از هر مبدا اعلام و نمایش داده می شود. لذا رانندگان با توجه به نوع کامیون و تعداد آن ها در مسیر مورد نظر زمان حرکت خود را مشخص می کند و پلیس راهها نیز با استفاده از این اطلاعات می توانند محور های خاصی را پیشنهاد یا مسدود نمایند. با توجه به شرایط جوی بندرعباس در طول سال رانندگان ناوگان سنگین در زمان انتظار اعلام بار، که ممکن است چند روز به طول انجامد اجبارا از کولر مکانیزم خود استفاده می نمایند که باعث افزایش مصرف سوخت و همچنین استهلاک موتور و آلودگی هوا می شود که با اجرای این طرح پیشنهادی می توان موارد فوق را کاهش داد.

ضرورت بکارگیری سیستم های هوشمند در حمل و نقل جاده ای :

استفاده از سیستم حمل و نقل هوشمند باعث ویژگی هم افزایی آن می شود و بکارگیری همزمان مجموعه پروژه های هوشمند مزیت های بیشتری نسبت به کاربرد جداگانه و مجزای یکایک آنها به همراه دارد، لذا با انجام پیشنهاد فوق می توان ابعاد مدیریت ناوگان سنگین کشور را توسعه داد و برای تشخیص زمان بهینه سفر در مسیرهای مختلف و نیز هدایت رانندگان به مسیرهای مناسب تر و با ترافیک کمتر استفاده کرد.

اگرچه در کشور ایران استفاده از سیستمهای حمل و نقل هوشمند آغاز شده ولی استفاده از تکنولوژی های نوین در بهره برداری بهینه از زیرساخت های حمل و نقل در مراحل اولیه قرار دارد، لذا لازم است پایه ریزی مناسب در جهت استفاده از تکنولوژی های استاندارد و هوشمند سازی سیستم حمل و نقل با دقت مورد توجه قرارگیرید . بدین منظور پیشرفت های بوجود آمده در فناوری اطلاعات می تواند به ایجاد یک سیستم یکپارچه برای سال های آینده کمک کند .

مهمترین هدفهای برقراری این سیستم هوشمند عبارت است از :

-         برنامه زمان بندی طی سفر به مقصد برای رانندگان ناوگان سنگین کشور

-         کاهش بار ترافیک ، کنترل ، ردیابی و جمع آوری اطلاعات حمل کالا در سطح جاده ای

-         کاهش مصرف سوخت ، آلودگی هوا و تخریب محیط زیست به علت کاهش توقفات غیر ضروری کامیون­ها

-         مدیریت بر جاده های اصلی توسط پلیس راه ها از طریق مانیتورینگ و کنترل حمل و نقل سنگین کشور

-         افزایش سرعت جابجایی و تحویل زودتر کالا و صرفه جویی در وقت مشتریان و نهایتا جذب مشتری بیشتر در حمل و نقل جاده ای

-         توسعه دولت الکترونیک و تسهیل در مدیریت ناوگان سنگین

-         ایجاد اشتغال در زمینه ی فناوری اطلاعات در بخش حمل و نقل جاده ای